Kedi ve Köpeklerde İshal

Kedi ve köpeklerde ishal oldukça sık karşılaşılan bir sindirim sistemi problemidir. Bazen ani bir mama değişikliğinin ardından kısa süreli olarak ortaya çıkabilirken, bazı durumlarda paraziter hastalıkların, enfeksiyonların veya daha ciddi sistemik problemlerin ilk belirtisi olabilir. Bu nedenle ishal tek başına bir hastalık değil, altta yatan birçok farklı problemin belirtisidir.

İshal Nedir?

Normalde bağırsaklar sindirim sırasında suyun önemli bir bölümünü geri emer ve şekilli dışkı oluşur.

Bağırsak hareketlerinin hızlanması, bağırsak duvarının hasarlanması veya sıvı emiliminin bozulması sonucunda dışkının su içeriği artar. Böylece yumuşak veya tamamen sulu dışkı ortaya çıkar.

İshal genel olarak akut ve kronik olarak değerlendirilebilir. Akut ishal aniden başlar ve kısa sürelidir. Uzun süren veya sürekli tekrarlayan ishallerde ise altta yatan nedenin daha ayrıntılı araştırılması gerekir.

Kedi ve Köpeklerde İshal Neden Olur?

İshalin çok sayıda nedeni olabilir. Sık karşılaştığımız nedenler arasında:

• Ani mama değişiklikleri
• Bozulmuş veya uygun olmayan gıdaların tüketilmesi
• Aşırı miktarda mama veya ödül tüketimi
• Gıda intoleransı veya alerjileri
• İç parazitler
• Giardia ve Cystoisospora gibi protozoal enfeksiyonlar
• Viral ve bakteriyel enfeksiyonlar
• Yabancı cisimler
• Toksik maddelerin tüketilmesi
• Bazı ilaçlar
• Pankreas hastalıkları
• Karaciğer ve böbrek hastalıkları
• Kronik enteropatiler
• Gastrointestinal sistem tümörleri

bulunur.

Özellikle yavru hayvanlarda paraziter ve enfeksiyöz hastalıklar mutlaka göz önünde bulundurulmalıdır.

Yavru Kedi ve Köpeklerde İshal Neden Daha Tehlikelidir?

Yavru hayvanların sıvı ve enerji rezervleri erişkinlere göre daha sınırlıdır.

Şiddetli ishal sonucunda kısa sürede sıvı kaybı → dehidratasyon → elektrolit bozuklukları → dolaşım bozukluğu gelişebilir.

Kusmanın da eşlik ettiği küçük yavrularda hipoglisemi ve hipotermi riski ayrıca önemlidir.

Özellikle aşı programı tamamlanmamış yavru köpeklerde ishal görüldüğünde parvoviral enterit gibi ciddi enfeksiyonların dışlanması gerekir.

Dışkıda Kan Görülmesi Ne Anlama Gelir?

Dışkıdaki kanın görünümü bize kanamanın kaynağı hakkında ipucu verebilir.

Taze, parlak kırmızı kan (hematokezya) daha çok kolon ve rektum gibi alt gastrointestinal sistem kaynaklı kanamalarda görülür.

Siyah, katranımsı dışkı (melena) ise sindirilmiş kan içerebilir ve mide veya ince bağırsak gibi daha üst gastrointestinal bölgelerdeki kanamalar açısından önemlidir.

Her iki durumda da özellikle kanama belirgin veya tekrarlıyorsa veteriner muayenesi gerekir.

Her İshalde Antibiyotik Kullanılır mı?

Hayır.

İshal görülmesi otomatik olarak bakteriyel enfeksiyon olduğu anlamına gelmez. Gereksiz antibiyotik kullanımı bağırsak mikrobiyotasını olumsuz etkileyebilir ve antimikrobiyal direnç açısından da istenmeyen sonuçlara yol açabilir.

Tedavi ishalin nedenine ve hastanın genel durumuna göre belirlenmelidir.

Dışkı Muayenesi Neden Önemlidir?

Özellikle yavru, dışarı çıkan veya parazit koruması düzenli olmayan hayvanlarda dışkı muayenesi oldukça değerlidir.

Mikroskobik inceleme ve gerektiğinde diğer fekal testlerle:

• Yuvarlak solucan yumurtaları
• Kancalı kurtlar
• Cystoisospora
• Giardia
• Diğer gastrointestinal parazitler

araştırılabilir.

Ancak tek bir dışkı örneğinin negatif olması bütün parazitleri kesin olarak dışlamayabilir. Bazı durumlarda tekrarlayan örnekler veya spesifik testler gerekebilir.

Mama Değişikliği İshal Yapar mı?

Evet. Özellikle mamanın aniden değiştirilmesi bazı kedi ve köpeklerde gastrointestinal problemlere yol açabilir.

Sağlıklı bir hayvanda zorunlu bir neden yoksa yeni mamaya genellikle kademeli geçiş yapılması daha uygundur. Eski mamanın miktarı azaltılırken yeni mamanın miktarı birkaç gün içerisinde artırılabilir.

Ancak her ishali "mama dokundu" şeklinde değerlendirmek de doğru değildir. Özellikle ishal devam ediyorsa başka nedenler araştırılmalıdır.

İshalli Hayvan Aç Bırakılmalı mı?

Özellikle yavru hayvanların uzun süre aç bırakılması doğru değildir.

Günümüzde gastrointestinal hastalıkların birçoğunda hasta kusmuyorsa ve beslenmeyi tolere edebiliyorsa uygun beslenmenin sürdürülmesi tercih edilir.

Beslenme planı hastanın yaşına, hastalığın şiddetine ve altta yatan nedene göre veteriner hekim tarafından düzenlenmelidir.

Ne Zaman Veteriner Hekime Başvurmalısınız?

Her yumuşak dışkı acil değildir. Genel durumu tamamen normal olan erişkin bir hayvanda tek seferlik hafif dışkı değişikliği takip edilebilir.

Ancak aşağıdaki durumlarda veteriner değerlendirmesi geciktirilmemelidir:

• İshalin şiddetli veya sürekli olması
• Tekrarlayan kusmanın eşlik etmesi
• Dışkıda fazla miktarda kan bulunması
• Siyah ve katranımsı dışkı
• İştahsızlık ve belirgin halsizlik
• Su içememe veya içtiğini kusma
• Karın ağrısı veya şişkinlik
• Dehidratasyon belirtileri
• Yabancı cisim veya zehirlenme şüphesi
• Çok genç, yaşlı veya kronik hastalığı bulunan bir hayvanda ishal görülmesi

Özellikle yavru bir hayvanda ishal + kusma + halsizlik kombinasyonu bekletilmemelidir.

Veteriner Hekim Nasıl Tanı Koyar?

Öncelikle hastanın yaşı, beslenmesi, aşı ve parazit uygulamaları, ishalin süresi ve dışkının özellikleri değerlendirilir.

Muayene bulgularına göre dışkı analizi, hızlı enfeksiyon testleri, hemogram, biyokimya, elektrolitler, ultrasonografi veya radyografi gibi tetkiklerden yararlanılabilir.

Uzun süren vakalarda gastrointestinal sistem hastalıklarına yönelik daha ileri incelemeler gerekebilir.

Tedavi Nasıl Yapılır?

Kedi ve köpeklerde ishalin tek bir standart tedavisi yoktur.

Tedavi altta yatan nedene göre değişebilir ve hastaya göre:

• Sıvı ve elektrolit desteği
• Uygun gastrointestinal beslenme
• Parazit tedavisi
• Bulantı ve kusmanın kontrolü
• Probiyotik veya diğer gastrointestinal destekler
• Spesifik hastalığa yönelik ilaçlar

kullanılabilir.

Buradaki temel amaç yalnızca dışkıyı katılaştırmak değil, ishale neden olan problemi belirlemek ve hastanın kaybettiği sıvı-elektrolit dengesini korumaktır.

İshalden Korunmak İçin Neler Yapılabilir?

Düzenli veteriner kontrolleri, uygun parazit kontrolü ve aşı programlarının tamamlanması özellikle yavru hayvanlarda önemlidir.

Bunun yanında ani mama değişikliklerinden kaçınmak, çöpe ve bozulmuş gıdalara erişimi engellemek, yabancı cisim yutma riskini azaltmak ve temiz içme suyu sağlamak gastrointestinal hastalıkların bir bölümünün önlenmesine yardımcı olabilir.

Sonuç

Kedi ve köpeklerde ishal bazen kısa süreli ve basit bir sindirim sistemi problemi olabilirken, bazen de parazitlerden ciddi enfeksiyonlara veya sistemik hastalıklara kadar uzanan önemli bir problemin ilk belirtisidir.

Bu nedenle yalnızca dışkının kıvamına değil, hayvanın genel durumuna bakmak gerekir.

İshalin yanında kusma, halsizlik, iştahsızlık, kanama veya belirgin sıvı kaybı varsa "birkaç gün bekleyelim" yaklaşımı yerine veteriner hekime başvurmak en güvenli seçenektir.